afbeelding_foto_bij_juridisch_artikel_normal[1]Wanneer kabels en leidingen moeten worden verlegd zal geen enkele partij vrijwillig de hand opsteken en enthousiast roepen ‘dat betalen wij wel’. Wie verantwoordelijk is voor welke kosten is in veel gevallen echter niet eenvoudig vast te stellen. Toch is Syntax InfraMediairs uitstekend in staat om namens de opdrachtgever de juiste vertaling te vinden tussen alle rechten, plichten, belangen en veiligheidsaspecten. Mr. Frank van de Wiel treedt namens Syntax InfraMediairs op als juridisch adviseur. Zijn uitgangspunt: ‘Je moet het met elkaar eens zien te worden want je moet samen verder. Daar is geen speld tussen te krijgen.’ Soms lijkt dat een bijna onmogelijke opgave.

Het juridische aspect van het verleggen van kabels en leidingen

Bij het verleggen van kabels en leidingen denkt menigeen al snel aan graafmachines, proefsleuven en KLIC meldingen. Maar voordat diverse partijen met de schoenen in de modder stappen, moet de handeling juridisch zijn afgedekt. Daarbij wordt namelijk vooraf bepaald wie wat betaalt. En dat dat een belangrijk aspect is, hoeven we niet nader uit te leggen.

Mr. Frank van de Wiel draagt keurige schoenen zonder modder. “Maar er ligt wel een paar laarzen in de auto want soms is het belangrijk om ter plekke een kijkje te nemen”, vertelt hij. Sinds de start van Syntax InfraMediairs is Mr. Van de Wiel als juridisch expert betrokken bij het bedrijf. “Ik kijk op hun verzoek naar de juridische invalshoeken bij projecten van infrastructurele aard.” Zijn expertise ligt op dit vlak met name bij de lagere overheden zoals gemeenten, provincies, Rijkswaterstaat en de Waterschappen.

Grote en kleine belangen
“Bij het verleggen van kabels en leidingen moet altijd worden bekeken ‘wat zijn de spelregels en wie betaalt dit?’ Wie profiteert van de verlegging en voor wie is het mogelijk nadelig. En natuurlijk is van belang wie eigenaar is van de grond, wie de werkzaamheden initieert en wie de kabels en leidingen beheert. Daarnaast heb je nog te maken met vergunningen, financiële belangen en veiligheidsaspecten.” Van de Wiel beschikt over zeer veel ervaring op het gebied van verleggingen, nadeelcompensatieregelingen, zakelijke rechten, vergunningen en schadeverhalen, maar nog altijd komt hij ‘nieuwe situaties’ tegen. “Onlangs wilde een partij een grote mast plaatsen in een stiltegebied waar een met uitsterven bedreigd vogeltje zou broeden. Probeer dan de in het geding zijnde belangen maar eens goed af te wegen.”

Stappenplan
Wanneer Syntax InfraMediairs Mr. Van de Wiel inschakelt dan wordt eerst uitgezocht of de te verleggen kabels of leidingen op Zakelijk Recht liggen of niet. Wanneer sprake is van een Zakelijk Recht – in dit verband Opstalrecht Nutsvoorzieningen – moet degene die de verplaatsing wenst daarvoor betalen. Ligt de kabel of leiding echter op vergunning, dan geeft de overheid door het intrekken van die vergunning het sein aan de K&L beheerder dat hij moet verkassen. Hoeveel daarvoor betaald moet worden hangt dan af van de nadeelcompensatieregeling van de initiatief nemende (overheids-)partij. Maar dan? Van de Wiel: “Al die overheden hanteren verschillende regelingen die niet alleen onderling van elkaar afwijken, maar die ook nog een privaatrechtelijk (overeenkomst) of een publiekrechtelijk karakter (verordening) kunnen hebben. Het wordt nog lastiger wanneer een verlegging niet alleen over openbare grond van de initiatief nemende overheid gaat, maar daarnaast ook over de percelen van meerdere private eigenaren.”

Nadeelcompensatieregeling
Voor alle publieke datacommunicatienetwerken geldt de Telecomwet. Uitgangspunt van deze wet bij verleggingen is ‘liggen om niet, verleggen om niet’. Voor alle ‘niet-telecommunicatie’ kabels en leidingen geldt in principe dat die leidingen op basis van een Zakelijk Recht of uitsluitend op vergunning liggen. “In dat laatste geval hebben we te maken met nadeelcompensatieregelingen die, zoals gezegd, onderling nogal verschillen”, vertelt Van de Wiel. “Ze hebben echter één ding gemeen: ze kennen allen een korting ‘nieuw voor oud’. Dat wil zeggen dat een kabel- en leidingbeheerder, die ter gelegenheid van een verlegging zijn oude kabel meteen vervangt door een nieuwe, daarvoor niet de nieuwwaarde vergoed krijgt, maar een korting moet aanvaarden die gebaseerd is op de ouderdom van de kabel. De kabel- en leidingbeheerder krijgt zo de schade die hij lijdt vergoed, maar hij wordt niet beter van de verlegging.”
Of er een vergoeding komt, en zo ja hoe groot de korting daarop is, hangt af van veel factoren. Wat was het liggingsregime (ZRO of vergunning), was verlegging voorzienbaar en hoe oud was de betreffende verbinding? Kapstok voor de meeste regelingen is de Nadeelcompensatieregeling Kabels en Leidingen (de NKL 1999), een regeling van RWS en PRO Rail. Kort door de bocht: de daarin gehanteerde termijn waarna je als kabelbeheerder voor de te verleggen kabel niets meer vergoed krijgt bedraagt grosso modo 15 jaar.

Uitspraak met impact
In oktober 2011 heeft de Hoge Raad een uitspraak gedaan over oude verlegregelingen, in een arrest dat een behoorlijke impact heeft. Volgens veel oude regelingen betaalden gemeenten een flink deel van de verlegkosten, soms tot 100%. Vaak betrof het dan contracten die in het verre verleden op gemeentelijk niveau waren overeengekomen. In die periode maakte het nutsbedrijf zelf nog vaak onderdeel uit van de gemeentelijke organisatie, dus dat was eigenlijk ‘vestzak broekzak’. Meestal waren zulke contracten afgesloten voor onbepaalde tijd.
De Hoge Raad heeft recentelijk bepaald dat zulke contracten toch kunnen worden opgezegd. Hierdoor ontstaan voor gemeenten mogelijkheden om te anticiperen op deze uitspraak. “Wat de mogelijkheden zijn verschilt per gemeente”, legt Van de Wiel uit, “en dat bepaalt weer of men gaat voor een verordening of voor een nieuwe overeenkomst. Maar dat er vervolgens op verleggingen gespaard kan worden staat in alle gevallen vast. Maar je moet wel weten hoe dat in elkaar steekt.” Om hierin goede keuzes te kunnen maken moet je heel wat weten. Die kennis heeft Syntax InfraMediairs in huis.
Van de Wiel erkent dat de slogan: ‘leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker’ ook hier toepasbaar is. Er gelden ingewikkelde wetten en regels. Maar uitgangspunt is en moet altijd zijn om de werkzaamheden tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten uit te voeren. Syntax InfraMediairs gaat daarbij voor het beste resultaat voor haar opdrachtgevers.